แพ้ยาย้อมผม หนังศีรษะแสบ ทำยังไงดี

แพ้ยาย้อมผม กับหนังศีรษะแสบ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

อาการหลังย้อมผมแยกได้สองกลุ่ม บางคนแค่หนังศีรษะแสบตอนทาสี บางคนคันและผื่นลามวันถัดมา กลุ่มแรกปรับวิธีแล้วยังย้อมต่อได้ กลุ่มหลังห้ามเจอสารนั้นอีก

ระคายเคือง (irritant contact dermatitis)

สารทำร้ายผิวโดยตรง ไม่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกัน ใครก็เป็นได้ถ้าทิ้งสีไว้นานเกินฉลาก อาการเด่นคือแสบร้อนมากกว่าคัน และมักดีขึ้นเองในไม่กี่วัน ตัวเร่งที่พบบ่อยคือหนังศีรษะมีแผลจากการเกา หรือเพิ่งสระด้วยแชมพูสูตรแรง

แพ้จริง (allergic contact dermatitis)

ภูมิคุ้มกันจำสารตัวนั้นได้แล้ว ต้องเคยเจอมาก่อนถึงเริ่มแพ้ คนย้อมผมมาสิบปีโดยไม่เคยมีอะไร จู่ ๆ ก็แพ้ได้

อาการเด่นคือคันนำหน้าแสบ และผื่นลามออกนอกบริเวณที่ทาสี ไปหน้าผาก เปลือกตา ใบหู ที่สำคัญที่สุดคือแรงขึ้นทุกครั้งที่เจอซ้ำ ครั้งนี้แค่คันบวม ครั้งหน้าอาจหน้าบวมจนลืมตาไม่ขึ้น

สังเกตที่	ระคายเคือง	แพ้จริง
เริ่มมีอาการ	ระหว่างย้อมถึงไม่กี่ชั่วโมง	ส่วนใหญ่ 48 ถึง 72 ชั่วโมง ถ้าแพ้ครั้งแรกอาจนานถึง 1 ถึง 2 สัปดาห์
ความรู้สึกนำ	แสบ ร้อน	คัน แล้วค่อยแสบ
ขอบเขตผื่น	เฉพาะที่สีสัมผัส	ลามเลยขอบไปหน้าและคอ
ครั้งต่อไป	ปรับวิธีแล้วมักใช้ต่อได้	แรงขึ้นทุกครั้ง ห้ามใช้ซ้ำ

ถ้าแยกไม่ออก ให้ปฏิบัติเหมือนแพ้จริงไว้ก่อน

PPD และสารที่มักเป็นต้นเหตุ

ตัวหลักคือ PPD (para-phenylenediamine) สารให้สีในยาย้อมชนิดติดทน ยิ่งสีเข้มยิ่งมีสัดส่วนสูง สีดำจึงเจอปัญหามากสุด

• PTD (toluene-2,5-diamine) ตัวที่ใช้แทน PPD แต่คนที่แพ้ PPD จำนวนหนึ่งแพ้ด้วย ฉลากที่ว่าไม่มี PPD ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยกับคุณ
• Resorcinol กลุ่ม aminophenol ที่ช่วยให้สีติด และ ammonium persulfate ในผงฟอกสี
• น้ำหอมกับสารกันเสีย ในตัวสีและครีมนวดที่แถมมา
• เฮนน่าดำตามแหล่งท่องเที่ยว มักผสม PPD เข้มข้นกว่ายาย้อมผมทั่วไป (เฮนน่าแท้ให้สีน้ำตาลแดง)

สัญญาณอันตราย ต้องไปโรงพยาบาลทันที

บางรายลุกลามเป็นปฏิกิริยาทั้งระบบ ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉิน ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ไปห้องฉุกเฉินทันที หรือโทร 1669

• หน้าบวม เปลือกตาบวมจนตาปิด ริมฝีปากหรือลิ้นบวม
• หายใจลำบาก แน่นหน้าอก เสียงแหบ กลืนลำบาก
• ผื่นหรือลมพิษลามทั้งตัว ไม่ได้อยู่แค่หัวกับคอ
• วิงเวียนคล้ายจะเป็นลม ใจสั่น ตัวเย็น หรือหนังศีรษะบวมมากจนมีไข้

อย่ารอให้ยาแก้แพ้ที่บ้านออกฤทธิ์ และอย่าขับรถไปเองถ้าเริ่มหายใจไม่สะดวก

ทำอย่างไรเมื่อเกิดอาการ

ถ้าไม่มีสัญญาณข้างบน ทำตามนี้

1. ล้างออกทันที ด้วยน้ำสะอาดอุณหภูมิห้องปริมาณมาก จนไม่มีสีออกมา
2. หยุดทุกอย่างที่ลงหนังศีรษะ ครีมนวด สเปรย์ เซรั่ม แม้ของประจำ
3. ประคบเย็น ครั้งละสิบถึงสิบห้านาที ใช้ผ้าห่อ ห้ามให้น้ำแข็งแตะผิว
4. ห้ามเกาและห้ามแกะสะเก็ด ผิวถลอกแล้วติดเชื้อได้
5. เก็บกล่องและฉลากส่วนผสมไว้ เป็นหลักฐานชิ้นเดียวที่บอกว่าเจอสารตัวไหน และถ่ายรูปอาการไว้ เพราะผื่นมักดีขึ้นก่อนถึงคิวหมอ
6. ห้ามย้อมซ้ำเพื่อลองว่ายังแพ้ไหม การแพ้ชนิดนี้แรงขึ้นทุกครั้ง

ยาแก้แพ้ชนิดกินและยาทากลุ่มสเตียรอยด์ ต้องให้เภสัชกรหรือแพทย์ประเมินอาการจริงก่อน เพราะความแรงที่เหมาะกับหนังศีรษะไม่เท่ากับผิวหน้า และการขายยาทางอินเทอร์เน็ตทำไม่ได้ตามกฎหมาย จึงต้องคุยกันที่ร้าน ปรึกษาเภสัชกร ถ้าไม่ดีขึ้นในไม่กี่วัน หรือผื่นกว้างขึ้น ควรพบแพทย์ผิวหนัง

patch test ก่อนย้อมครั้งต่อไป ทำยังไง

ทำทุกครั้งแม้ยี่ห้อเดิม เพราะสูตรเปลี่ยนได้ และคนเราเริ่มแพ้เมื่อไหร่ก็ได้

1. ผสมสีกับตัวเปิดสีตามอัตราส่วนบนกล่อง เล็กน้อยพอ
2. ทาบาง ๆ ขนาดประมาณเหรียญบาท ที่หลังใบหูหรือท้องแขนด้านใน
3. ปล่อยให้แห้งเอง ไม่ต้องล้าง ไม่ต้องปิดพลาสเตอร์ และเลี่ยงน้ำ
4. อ่านผลที่ 48 ชั่วโมง แล้วดูต่อจนครบ 72 ชั่วโมง ไม่ใช่ดูแค่ตอนทาเสร็จ เพราะการแพ้จริงขึ้นช้า
5. ถ้ามีแดง คัน บวม หรือตุ่มน้ำ แม้เล็กน้อย แปลว่าห้ามย้อมด้วยตัวนั้น

ต้องพูดตรง ๆ ว่านี่ไม่ใช่การทดสอบทางการแพทย์ ผลลบไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเต็มร้อย คนที่เคยมีอาการรุนแรงมาก่อนไม่ควรทดสอบเอง ควรไปทดสอบภูมิแพ้ที่คลินิกผิวหนัง จะได้รู้ชื่อสารที่แพ้ไปอ่านหลบบนฉลาก

ทางเลือกสำหรับคนที่แพ้ซ้ำ

• เลี่ยงยาย้อมชนิดติดทนที่ต้องผสมตัวเปิดสี คือกลุ่มที่มี PPD หรือ PTD
• ใช้ของที่ล้างออกได้ เช่น สเปรย์หรือแป้งกลบผมขาว
• เฮนน่าแท้ ให้สีน้ำตาลแดง ต้องมั่นใจว่าไม่ผสม PPD
• ไฮไลต์แบบเว้นโคนผม ลดการสัมผัส แต่ไม่ใช่ศูนย์
• ลดความถี่ในการย้อม ซึ่งโยงกับย้อมผมบ่อยผมร่วง และดูวิธีปิดผมหงอกไม่ใช้สารเคมี

ถ้าเหตุผลที่ต้องย้อมคือผมหงอก อีกด้านที่ทำได้คือดูแลรากผมที่ยังผลิตเม็ดสีอยู่ เพื่อชะลอเส้นใหม่ที่จะหงอก ให้ไม่ต้องย้อมถี่เท่าเดิม ไม่ใช่ทำให้เส้นที่ขาวกลับมาดำ ซึ่งไม่มีผลิตภัณฑ์ใดทำได้ ดู เปปไทด์ชะลอหงอก My Organic

ย้ำให้ชัดว่า เปปไทด์ตัวนี้เป็นเครื่องสำอางบำรุงหนังศีรษะ ไม่ได้ช่วยเรื่องผื่นแพ้ อาการแพ้ให้ปรึกษาเภสัชกรที่ร้าน MyPharma

โทร 091-879-1946 · LINE @mypharma · ร้านอยู่ที่ 2/38 ซอย 4 ตำบลเหมือง อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี 20130 เปิดทุกวัน 8.00 ถึง 20.00 น. ตอบแชท 9.00 ถึง 20.00 น.